جمعه, 3 خرداد 1398
  • EN
  • تاريخ :
     ۱۳۹۸/۰۲/۲۲ 
  • تعداد بازدید : 391
یادداشتی از مهندس حسن مجربی کرمانی؛
سیر تحولات نظام اجرایی نقشه برداری كشور و ورود رشته نقشه برداری به نظام مهندسی و كنترل ساختمان
عضو هیئت مدیره سازمان نظام مهندسی ساختمان استان البرز با اشاره به آنکه اصلاح قانون نظام مهندسی ساختمان در مجلس در دست بررسی است؛ گفت: لازم است پیشنهادهای اصلاحی در خصوص حضور فعال در هفت رشته اصلی و تصویب مقررات ملی مرتبط با کلیه فعالیت های اجرایی، طراحی و نظارتی نظام و مشخص نمودن حریم مناطق پرخطر برای ساخت و ساز و شهرسازی و ممانعت از آن در قانون مطرح گردد.

عضو هیئت مدیره سازمان نظام مهندسی ساختمان استان البرز با اشاره به آنکه اصلاح قانون نظام مهندسی ساختمان در مجلس در دست بررسی است؛ گفت: لازم است پیشنهادهای اصلاحی در خصوص حضور فعال در هفت رشته اصلی و تصویب مقررات ملی مرتبط با کلیه فعالیت های اجرایی، طراحی و نظارتی نظام و مشخص نمودن حریم مناطق پرخطر برای ساخت و ساز و شهرسازی و ممانعت از آن در قانون مطرح گردد.

 

به گزارش روابط عمومی سازمان نقشه برداری کشور، حسن مجربی کرمانی که اوایل دهه شصت معاونت فنی در سازمان نقشه برداری کشور بر عهده داشت؛ در یادداشتی در نشریه فنی تخصصی «نیارش» که از سوی سازمان نظام مهندسی استان البرز منتشر میشود؛ نوشت:

دهه سی شمسی شاهد تحولات فراگیر و اساسی در نقشه برداری کشور بود. وجود اداره جغرافیایی ارتش برای تامین نیازهای ارتش و تشکیل و تاسیس سازمان نقشهبرداری کشور وابسته به سازمان برنامه و بودجه به منظور اجرای عملیات نقشه برداری طرح های عمرانی کشور و تهیه نقشه از شهرهای ایران توسط مرحوم مهندس ابراهیمی بنیانگذار نقشه برداری نوین ایران، از جمله این تحولات ارزشمند و زیربنایی کشور است.

در ادامه دهه چهل شمسی اوج شکوفایی نقشه برداری کشور محسوب می شود. با انجام و تکمیل زنجیره ژئودزی درجه یک کشور و عکسبرداری هوایی پوششی ایران در مقیاس های 55000: 1 و20000: 1 و تهیه نقشه در مقیاس 2000: 1 از حدوداً سیصد شهر کشور و طرح های عمرانی رو به رشد و ایجاد آموزشکده و مدرسه عالی نقشه برداری به منظور تامین نیروی انسانی متخصص از کاردانی تا کارشناسی ارشد و اعزام عده ای از آنها به کشورهای صاحب نام نقشه برداری جهانی نظیر فرانسه، هلند و انگلیس و سپس کانادا و اجرای طرح های ملی نظیر طرح آمار، نقشه بــرداری از دشت های بزرگ ایران و انجام کاداستر زراعی و... و نیز تشکیل تعداد قابل توجهی شرکت های فعال و مطلع و موثر در بخش خصوصی، نقشه برداری ایران را در راس قله نقشه برداری آسیا به لحاظ علمی و کاربردی قرار داد. بطوری که سازمان ملل ماموریت مشاوره و تاسیس تعــدادی از سـازمــان های نقشه برداری کشورهای خاورمیانه را به کارشناسان ایرانی سپرد. لیکن نقطه ضعف نقشه برداری کشور که تا امروز هم ادامه دارد، همانا بی توجهی و بی اطلاعی مسئولان و طراحان برنامه ریزی کشور از جایگاه با اهمیت و زیربنایی و الزامی نقشه برداری در اکثر امور اجرایی کشور است که موجبات عدم تکمیل شبکه های مبنایی و تهیه نقشه های پوششی در مقیاس های متوسط و بزرگ و کاداستر، هیدروگرافی، نقشه های زیرساخت کشور و GIS و... گردیده است و این بی توجهی با بکارگیری مدیران غیرمتخصص در سازمان های اجرایی نقشه برداری کشور ادامه دارد.

در انتهای دهه چهل به دلایل مختلف و از جمله عدم تفکیک وظایف نقشه برداری در حوزه های نظامی و سیویل، سازمان نقشه برداری کشور به سازمان جغرافیایی ارتش ملحق شد که تا سال 1358 صمن توقف رشد علمی و کاربردی و زیربنایی نقشه برداری ادامه داشت. با پیروزی انقلاب اسلامی با توجه به وضعیت نابسامان نقشه برداری کشور، اینجانب با هماهنگی و همراهی مرحوم سرهنگ بابامقدم رئیس وقت سازمان نقشه برداری از پیشکسوتان، استادان صدیق و مبارز و ملی در جلسه ای با حضور دریادار مدنی وزیر محترم وقت وزارت دفاع طی صورت جلسه ای، انحلال سازمان جغرافیایی ارتش را اعلام کردیم و مقرر شد متن ماده واحده انتزاع سازمان نقشه برداری کشور از وزارت دفاع و الحاق آن به سازمان برنامه و بودجه تدوین و ارائه گردد که این ماده واحده با همفکری همکاران توسط اینجانب طراحی و تدوین و در شورای محترم انقلاب به تصویب رسید. بطوریکه انجام کلیه فعالیت های نقشه برداری کشور اعم از مبنایی، پوششی و موردی به سازمان نقشه برداری کشور محول شد و اداره جغرافیایی ارتش به منظور اجرای عملیات نقشه برداری و تهیه نقشه های مورد نیاز ارتش و نیروهای مسلح تشکیل و معرفی گردید.

ماده واحده مذکور طی مراحل دشوار و وقت گیری نهایی شد که مهم ترین تغییر آن تشکیل شورای عالی نقشه برداری است که از جمله معدود شوراهای عالی کشور است، لیکن این شورا و قانون ذیـــربـــط بطور صحیحی پیاده نشده و با ضعف مدیریت و توقف مواجه است که علت اصلی آن بی توجهی مسئولان محترم به حضور فعال، تعیین کننده و الزامی نقشه برداری در کشور است.

با تعیین تکلیف نظام اجرایی نقشه برداری کشور در سال 1358، نوبت به نقشه برداران و اعتلای حرفه نقشه برداری رسید، چراکه به اعتقاد اینجانب رشد حرفه، مستقیماً به رشد و اعتــــــلای نقشه برداری و نظام اجرایی توانمند و هماهنگی آن است که انجام شده بود. لذا طرح تشکیل جامعه نقشه برداران ایران با همفکری یکی از همکاران توسط اینجانب تهیه و در شورای کارکنان سازمان نقشه برداری کشور مطرح و سپس بصورت عام و با مرکزیت شورای مذکور در سازمان فعال و با تشکیل جلسات و مجامع عمومی با شرکت نقشه برداران شاغل در دستگاههای دولتی و بخش خصوصی و توسط هیئت موسس طی سال 1358 با مجوز شهربانی کل کشور شروع به فعالیت کرد.

یکی از اهداف شورای مدیریت جامعه که اهداف وسیع و ارزشمندی را در برنامه داشت، تصویب قانون نظام مهندسی نقشه برداری بود که طی اقدامات مناسبی از جمله طرح آن در شورای عالی نقشه برداری و کمیسیون موردی آن پیش نویس تهیه شده در جامعه در کمیسیون موردی تایید شد و شورای عالی به مرحوم مهندس کوشا ماموریت دادند که با اینجانب برای اصلاح و اختصار پیش نویس مذاکره کند و نتیجه آن برای طرح وتصویب، به مجلس محترم تقدیم گردد.

پیش نویس در مجامع عمومی جامعه مطرح گردید. در این مجمع با توجه به نشریات وموضوعاتی که درخصوص تشکیل دانشکده نقشه برداری مطرح شده و با توجه به عدم شناخت مسئولان و عامه مردم از ماهیت و لزوم ترویج و گسترش نقشه برداری در کشور به این نتیجه رسیدم که قانون نظام مهندسی نقشه برداری قابلیت اجرا و پذیرش در جامعه و نزد عامه مردم را ندارد لذا بلافاصله طرح عضویت مهندسان نقشه بردار در قانون های نظام مهندسان معمار و شهرساز و نظام مهندسان ساختمان و تاسیسات را ارائه کردم و طی جلسات متعددی در اداره کل نظامات مهندسی وزارت مسکن و شهرسازی درخواست عضویت مرتبط مهندسان نقشه بردار توسط جامعه مطرح گردید که نهایتاً اظهار داشتند هنوز رشته های مرتبط تعریف و تعیین نشده است. هم زمان پیش نویس قانون اصلاح نظامات فوق از سوی وزارت مسکن و شهرسازی ارائه گردید و نسخه ای از آن در اختیار اینجانب قرار گرفت که آن را در هئیت مدیره جامعه مطرح کردم و مقرر شد اقدامات ممکن انجام شود. موضوع با آقای مهندس ایثاری معاون محترم وزارت مسکن  و شهرسازی در میان گذاشته شد و ایشان ضمن هماهنگی، جلسه ای با حضور معاون محترم معماری و شهرسازی آقای مهندس هاشمی و مدیرکل نظامات مهندسی آقای مهندس غفاری که در حقیقت طراحان پیش نویس قانون اصلاحی بودند و آقای مهندس ایثاری و مرحوم مهندس نخلستانی از فعالان عضو هیئت مدیره جامعه، که تاکنون جانشین شایسته ای برای ایشان پیدا نشده و اینجانب تشکیل و مقرر شد جامعه برای عضویت رشته نقشه برداری در قانون اصلاحی نظریات خود را ارائه نماید که اقدام شد. لیکن در لایحه اصلاحی قانون تقدیمی به مجلس اثری از رشته نقشه برداری مشاهده نشد. از این مرحله به بعد اینجانب موضوع را با آقای مهندس غریبانی نماینده محترم مجلس شورای اسلامی، در میان گذاشتم که با حمایت و پیگیری کامل مواجه گردید. هم زمان آقای مهندس انصاری شاد ارتباط با دکتر عباس شیبانی را فراهم آوردند که بسیار مفید واقع شد و نیز از طریق کانال های دیگری اینجانب به حجج اسلام آقایان ناطق نوری و خلخالی و زمانیان (نایب رئیس کمیسیون راه و ترابری و مسکن و شهرسازی) معرفی شدم که حمایت خود را به همراه آقای مهندس شهریاری از رشتــه نقشه برداری و عضویت آن در نظام مهندسی ساختمان اعلام نمودند.

با این ترتیب در قانون اصلاحی و مرحله تصویب شور اول و کلیات آن رشته نقشه برداری به عنوان ششمین رشته اصلی پذیرفته شد. در ادامه به دلیل به اتمام رسیدن دوره مجلس، بررسی و تصویب جزئیات لایحه به صورت آزمایشی به کمیسیون ذیربط محول گردید و متاسفانه مخالفان حضور رشته با جمع آوری امضاء در کمیسیون ضمن حذف رشته نقشه برداری، قانون اصلاحی را برای اجرای آزمایشی تصویب نمودند. با اعتراض اینجانب و مراجعه به حجج اسلام آقایان ناطق نوری، خلخالی و زمانیان و آقایان دکتر عباس شیبانی و مهندس غریبانی و مهندس شهریاری که ایشان هم به این موضع معترض بودند با حضور ایشان و تاکید جناب حجت الاسلام آقای ناطق نوری و پیشنهاد اینجانب مقرر شد تبصره ای به قانون اصلاحی الحاق شود که رشته های مرتبط را وزارت فرهنگ و آموزش عالی تعیین نماید که این چنین شد چرا که وزارت محترم مسکن تمایلی به تعیین رشته های مرتبط نداشت، همان طوری که اکنون هم تمایلی به تدوین مقررات ملی برای کلیه فعالیت های جاری ساخت و ساز و شهرسازی مرتبط با نظام ندارد.

با تصویب این تبصره اولین رشته ای که به عنوان مرتبط با رشته های اصلی نظام شناخته شد، رشته مهندسی نقشه برداری بود که حاصل پیگیری های جامعه در وزارت علوم و آموزش عالی بود. لازم به ذکر است که با اجرای این تبصره بیشتر از ثلث اعضاء نظام مرتبط می باشند و فعالیت می نمایند و در ادامه با هماهنگی و حمایت های نمایندگان محترمی که فوقاً از ایشان یاد شد و حق بزرگی بر رشته نقشه برداری دارند و با حضور جناب حجت الاسلام آقای ناطق نوری در مقام ریاست مجلس دوره بعد و نظر موافق جناب آقای مهندس آخوندی، وزیر محترم مسکن و شهرسازی آن زمان در قانون اصلی نظام مهندسی ساختمان، رشته نقشه برداری به عنوان رشته اصلی تعیین و مصوب گردید.

لازم به ذکر است که طی دوره آزمایشی قانون به دلیل مرتبط بودن رشته حضور نماینده ای از رشته در هیئت مدیره ها ممکن نشد، لیکن با حضور فعال جامعه اولاً پروانه اشتغال اعضاء رشته در نظام توسط جامعه تنظیم و ارائه شد و ثانیاً در انتخابات هیئت مدیره تهران منتخبین اکثریت هیئت مدیره با رای اعضاء رشته نقشه برداری به هیئت مدیره راه یافتند و مکاتبات تشکرآمیز ایشان در این موضوع توسط جامعه نگهداری می¬شود.

با راهنمایی و تاکید جامعه در دوره های دوم به بعد نمایندگان رشته نقشه برداری در هیئت های مدیره سایر استان ها انتخاب و فعالیت خود را آغاز نمودند. در مرحله بعد نیاز به ابلاغ حدود صلاحیت و شرح خدمات رشته بود که جامعه با مشورت همکاران نسبت به تهیه آن اقدام شد و توسط آقای مهندس ایثاری عضو هیئت مدیره نظام تهران ارائه گردید. لیکن این موضوع مدتی مسکوت ماند تا دوره بعد که اینجانب و آقای مهندس اسماعیل پور در هیئت مدیره تهران حضور داشتیم با هماهنگی آقای مهندس سمیع یوسفی عضو شورای مرکزی از رشتـه نقشه بـرداری فعالیت های مجددی انجام شد و نهایتاً ضمن مذاکره با مدیرکل محترم تشکل های حرفه وزارت مسکن و شهرسازی بنده از آقای مهندس غرضی که در کمک به رفع مشکلات رشته نقشه برداری همه گونه مساعدت و همکاری را داشتند درخواست نمودم در جلسه هیئت رئیسه شورا حاضر و درخواستهای خود را مطرح نمایم. در این جلسه ضمن ارائه مطالبی دایر بر لزوم فعالیت هر سه رشته نقشه برداری، شهرسازی و ترافیک، اظهار داشتم که عدم فعالیت این رشته به دلیل بی توجهی هیئت مدیره و شورای مرکزی است و وزارت مسکن مخالفتی با ابلاغ حدود صلاحیت و شرح خدمات این رشته ها ندارد، لذا مقرر شد با هماهنگی جناب آقای مهندس بنیادی نژاد شرح خدمات سه رشته مقایسه و هم پوشانی آنها حذف و برای ابلاغ به وزارت مسکن ارسال گردد که این مهم طی چند هفته با هماهنگی خوبی انجام و شرح خدمات ارسالی حدود یک ماه بعد تصویب و ابلاغ گردید. لازم به ذکر است که قبلاً با حضور اینجانب و آقای مهندس سمیع یوسفی و آقــای مهنــدس لطفی زاده کارشناس محترم شورای مرکزی حدود صلاحیت و شرح خدمات رشته و از جمله موضوع تفکیک آپارتمان ها به تائید رسیده بود. در ادامه لازم بود شرح خدمات ابلاغی به اجرا درآید که متاسفانه بی توجهی و مخالفت هیئت های مدیره تعدادی از استانها از جمله تهران و شهرداری های ذیربط موجب توقف و عدم فعالیت رشته رشته در این استانها شده بود.

لذا با پیشنهاد یکی از اعضا گروه تخصصی نقشه برداری استان گیلان در جلسات جامعه بنده یا هماهنگی مهندسان سمیع یوسفی و حق بین و موافقت جناب آقای مهندس غرضی نسبت به تشکیــل کمیتــه هماهنگی گروه های تخصصی نقشه برداری کشور اقدام نمودیم که موجب طرح و بررسی نظریات و پیشنهادهای گروه های تخصصی استان ها و ایجاد هماهنگی برای اجرای اقدامات یکسان و پیگیری برای رفع موانع فعالیت و حضور رشته در سطح کشور گردید.

جلسات متوالی و منظم کمیته دستاوردهای زیادی از جمله فعال شدن رشته در کلیه استان های باقیمانده و اجرای طرح تفکیک آپارتمان ها و تفاهم نامه ذیربط داشت. متاسفانه در حال حاضر کمیته هماهنگی که الگویی برای سایر رشته های اصلی نظام است به دلیل تفکرات و انحصارطلبی عده ای از همکاران غیرفعال؛ لازم است به منظور رفع مشکلات رشته در نظام و ارتقاء فعالیت های آن به هر طریق ممکن مجدداً فعال شود.

گام بعدی رشته تدوین و ابـــلاغ مقررات ملی ساختمان برای فعالیت های نقشه برداری نظام است که از سال های قبل در پی دو نوبت موافقت کتبی اخذ شده از وزرای محترم مسکن و شهرسازی آقایان مهندسان عبدالعلی زاده و سعیـــدی کیا و مفـاد قطع نامه های مکرر هیئت های عمومی، پیش نویس آن تهیه و با حمایت کامل شورای مرکزی به وزارت مسکن و شهرسازی ارائه گردیده است، لیکن به دلیل بی توجهی مقامات ذیربط در وزارت مسکن و وجود کمیته تدوین مقررات ناکارآمد که استفاده از کلاه و کفش ایمنی را از مقررات ملی ساختمان می داند ولی نحوه اجرای صحیح و دقیق مشخصات هندسی و رقومی ساختمان و اندازه گیری و محاسبه تغییر شکل و جابجایی سازه های مرتفع و عمومی و نشست آنها و پیاده کردن و تعیین حدود گسل ها و اماکن پرخطر و اعمال مقررات ملی ساخت و ساز در این محدوده ها و تعیین موقعیت صحیح املاک را از جمله موارد الزامی مقررات ملی ساختمان نمی داند، موضوع مسکوت مانــده و هــر روز شاهد خسارات ذیربط می باشیم.

در حال حاضر با مطرح شدن اصلاحیه قانون نظام مهندسی ساختمان در مجلس محترم لازم است پیشنهادهای اصلاحی در خصوص حضور فعال در هفت رشته اصلی و تصویب مقررات ملی مرتبط با کلیه فعالیت های اجرایی، طراحی و نظارتی نظام و مشخص نمودن حریم مناطق پرخطر برای ساخت و ساز و شهرسازی و ممانعت از آن در قانون مطرح گردد.

*حسن مجربی کرمانی؛ عضو هیئت مدیره سازمان نظام مهندسی ساختمان استان البرز در سه دوره متوالی عضو کمیسیون حقوقی، لوایح  و شیوه نامه های کارشناسی ماده27 شورای مرکزی

امتیاز :  ۰ |  مجموع :  ۰

برچسب ها

    5.3.5.0
    V5.3.5.0