تاریخ انتشارچهارشنبه ۲۸ اسفند ۱۳۹۸ ساعت ۱۵:۰۰
کد مطلب : ۲۱۲۲
به منظور اشتراک داده‌‌‌‎های ایستگاه‌های دائمی GNSS صورت گرفت:

انعقاد تفاهم‎نامه سازمان نقشه‌برداری کشور و سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح برای توسعه شبکه ایستگاههای ژئودینامیک

سازمان نقشه‌‌‌برداری کشور و سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح تفاهم‌نامه همکاری امضا کردند. بر اساس این تفاهم‌‌‌نامه هر دو سازمان داده‎های شبکه‌های ایستگاه‌های دائمی ژئودینامیک و GNSS در اختیار خود را به منظور هم‌افزایی بیشتر، به اشتراک خواهند گذاشت.
انعقاد تفاهم‎نامه سازمان نقشه‌برداری کشور و سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح برای توسعه شبکه ایستگاههای ژئودینامیک
plusresetminus
۰
به گزارش روابط عمومی سازمان نقشه‌برداری کشور، در این مراسم که صبح روز چهارشنبه، بیست و هشتم اسفندماه سال 1398، در سالن خلیج فارس سازمان نقشه‌برداری کشور برگزار شد؛ مهندس مسعود شفیعی با اشاره به گفت‌وگوها و همکاری‌هایی که از گذشته بین این دو دستگاه در حوزه ایستگاه‌های ژئودینامیک و تعیین موقعیت ماهواره‌ای وجود داشته است، گفت: «اولین تجربه استقرار این دستگاه‌ها در کشور از سوی سازمان نقشه‌برداری کشور در سال 1382 و پس از زلزله بم انجام شد. البته در آن دوره شبکه ایستگاه‌های دائمی کشور با استفاده از GPS بود ولی با ارتقای این شبکه، دستگاه‌های GNSS فعال شدند که علاوه بر دریافت امواج ماهواره‌ GPS، امواج ماهواره‌های دیگر از جمله گالیله، بیدو، گلوناس و... را نیز دریافت می‌کنند و در پایش تغییرات پوسته زمین کاربرد موثری دارند».

وی خاطرنشان کرد: «ویژگی این ایستگاه‌ها به گونه‌ای است که افزایش تراکم و پوشش آنها نسبت به محدوده جغرافیایی کشور، داده‌های آنها را کاربردی‌تر خواهد کرد. به همین منظور از ابتدا علاقمند بودیم تا ارگان‌هایی که به فراخور نیازهایشان با تهیه این گیرنده‌ها و ایجاد شبکه‌های منطقه‌ای نسبت به جمع‌آوری داده‌های ماهواره‌ای اقدام می‌کنند؛ گیرنده‌هایشان را در قالب تعریف شده توسط سازمان نقشه‌برداری کشور استقرار دهند تا ضمن استفاده از ظرفیت‌های این سازمان، به افزایش تعداد ایستگاه‌های کشور نیز کمک کنند. به این ترتیب اطلاعات تجمیع‌شده در طرح‌های ملی بالاخص در حوزه مدیریت بحران کاربردی‌تر خواهد بود».
 
شفیعی ابراز امیدواری کرد که بر اساس این تفاهم‌نامه، داده‌های شبکه‌‌‌‎ ایستگاه‌‌‌های سازمان نقشه‌برداری کشور در چارچوب مشخصی در اختیار سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح قرار گیرد و ظرفیت شبکه‌های آن سازمان نیز به این داده‌ها اضافه شود و تبادل داده با یکدیگر صورت پذیرد تا شاهد هم‌افزایی اطلاعاتی و تبادل داده‌های مکانی باشیم.

به گفته وی، از سوی دیگر نتایج این تفاهم‌نامه می‌تواند الگویی برای اشتراک داده‎های مکانی میان تمامی دستگاه‌هایی باشد که برای مقاصد و اهدافشان با ایجاد شبکه‌های موردی، داده مکانی تولید می‌کنند. او افزود: «توصیه می‌کنیم سایر ارگان‌ها نیز به‌منظور کامل‌تر شدن شبکه ایستگاه‌های دائمی تعیین موقعیت آنی کشور، برای تحقق اهداف ملی با سازمان نقشه‌برداری کشور همراه باشند».
 
معاون سازمان برنامه و بودجه کشور با ابراز نگرانی از کمبود تعداد ایستگاه‌های دائمی ژئودینامیک در کشور با توجه به گستره جغرافیایی ایران، بر ضرورت توسعه شبکه GNSS تأکیدکرد و گفت: «امیدواریم در آینده نزدیک برای انجام طرح‌های مطالعاتی، تحقیقاتی و مدیریت بحران به داده‌های بیشتری دسترسی داشته باشیم تا نتایج آن در اختیار ذینفعان قرار بگیرد؛ خصوصاً درباره طرح ملی کاداستر اراضی که یکی از اولین محرک‌های طرح توسعه شبکه ایستگاه‌های دائمی کشور بود. اما آثار توسعه این شبکه فراتر از کاداستر بوده و سازمان ثبت تنها بهره‌بردار این اطلاعات نخواهد بود».
  
تحریم‌ها زمینه‌ساز همکاری‌های مشترک
امير سرتيپ دوم مجيد فخري، معاون وزير دفاع و رئيس سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح نیز در بخش دیگری از این مراسم با بیان اینکه انعقاد این تفاهم‌نامه در آخرین روز کاری سال 98 و با وجود تحریم‎های بسیار، جای شکرگزاری دارد؛ گفت: «مطمئنا این تفاهم‌نامه زمینه همکاری‎های بیشتری را در آینده رقم خواهد زد».

وی خاطرنشان کرد: «سازمان نقشه‌برداری کشور از سال‌ها پیش طرح شبکه ایستگاه‌های دائمی کشور را آغاز کرده بود؛ این در حالی است که در نواحی مرزی بنا بر قوانین حاکم، شاهد نواقصی هستیم که سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح برای رفع این نواقص ایستگاه‌های GNSS را مستقر کرد و خوشبختانه امروز این ایستگاه‌ها در حال بهره‌برداری هستند و امیدواریم تا نیمه اول سال 99 تعداد آنها به حد قابل توجهی افزایش یابد».

امیر فخری ساخت دستگاه‌های GNSS و نرم افزار تخصصی بهرهبرداری داده‌های آنها را دو موضوع قابل اهمیت در کشور برشمرد و گفت: «با همکاری معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری این دستگاه‌ها و نرم‌افزار لازم آن توسط متخصصان داخلی با هزینه بسیار پایین تولید و به زودی قابل عرضه خواهد بود. تا به این ترتیب تولید و پردازش داده‌های مورد نیاز کشور در داخل آنالیز و پردازش شوند».
 
رئیس سازمان جغرافیایی کشور افزود: «انعقاد این تفاهم‌نامه آغازگر طرح ملی پایش داده‌های مکانی برداشت شده از شبکه ایستگاه‌های دائمی کشور است که می‌تواند آغازگر طرح‌ها و پروژه‌های مشترک ملی دیگر باشد. تا به این ترتیب شرایط بهره‌برداری از امکانات و منابع دو سازمان برای تحقق اهداف ملی به شکل مطلوب فراهم شود».
 
اولین گام اجرای تفاهمنامه؛ تشکیل کارگروه مشترک
مهندس پیمان بکتاش معاون فنی سازمان نقشه‌برداری کشور در این مراسم ضمن ارائه گزارش کاملی از معرفی این سازمان، فعالیت‌ها و اقدامات صورت گرفته در خصوص شبکه ایستگاه‌های دائمی کشور را تشریح کرد و گفت: «روش‌های متداولی برای پایش تغییرات پوسته زمین در این دو سازمان وجود دارد. اما در سازمان نقشه‌برداری کشور این پایش با نگاه ویژه به فرونشست به چهار روش علمی انجام می‌شود؛ ترازیابی دقیق، شبکه‌های دائمی GNSS، شبکه‌های ثقل‌سنجی و پردازش تصاویر راداری».
 
وی با اشاره به موضوع این تفاهم‌نامه مبنی بر توسعه ایستگاه‌های دائمی ژئودینامیک و شبکه GNSS افزود: «طراحی شبکه GNSS سازمان نقشه‌برداری کشور بر اساس سه مولفه ساختار تکتونیکی کشور، موقعیت گسل‌های فعال و تراکم جمعیتی در کشور بوده است که نتایج این اندازه‌گیری به تعیین سری‌های زمانی تغییرات پوسته زمین منجر می‌شود؛ همچنین دریافت و پردازش اطلاعات با نرم افزار تهیه شده توسط کارشناسان این سازمان انجام می‌شود. در نهایت نیز بردار سرعت محاسبه می‌شود و با تعیین کرنش ژئودتیکی ناشی از فشار پوسته می‌تواند اطلاعات مهمی برای پیش آگاهی زمینلرزه در اختیار سایر متخصصان قرارداد».
 
معاون فنی سازمان نقشه‌برداری کشور یکی از مزیت‌های این شبکه را تعیین فرونشست در کنار شبکه‌های ترازیابی عنوان کرد و گفت: «سازمان نقشه‌برداری کشور 145 ایستگاه دارد که 135 ایستگاه آن عملیاتی بوده و از این تعداد 97 ایستگاه به صورت برخط اطلاعات را ارسال و در مرکز ژئودینامیک پردازش می‌شود».

بکتاش با اشاره به تراکم پایین ایستگاه‌های ژئودینامیک در استان تهران و البرز اظهار امیدواری کرد که تعامل با سازمان جغرافیایی و در آینده با سازمان ثبت اسناد و املاک کشور، بتواند تا حدی از فقر ایستگاه‌های کشور بکاهد.
 
وی در پایان پینشهاد کرد تا برای پیشبرد هر چه بهتر مفاد این تفاهم‌نامه کارگروه مشترکی با حضور نمایندگان این دو سازمان تشکیل شود.
 
دکتر عبدالرضا سعادت مدیرکل ژئودزی و نقشه‌برداری زمینی سازمان نقشه‌برداری کشور در بخش دیگری از مراسم امضای تفاهم‌نامه مشترک با سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح، مهمترین اهداف شبکه ایستگاه‌های دائمی این سازمان را برشمرد و گفت: «این ایستگاه‌ها به عنوان یک چارچوب مرجع برای پروژه‌های عمرانی و اجرایی کشور  هستند که توسط متولیان و مجریان بخش‌های دولتی و خصوصی استفاده می‌شود. همچنین موضوعات مرتبط با مدیریت بحران باعث شده است تا پایش حرکات تکتونیکی زمین برای کشور ایران که در کمربند زلزله جا دارد، مهم و امری حیاتی باشد. از سوی دیگر ارائه سرویس‌های تعیین موقعیت به سایر دستگاه‌های اجرایی کشور نیز از دیگر موارد قابل توجه اهمیت ایستگاه های دائمی است».

وی با بیان اینکه سازمان نقشه‌برداری کشور بعد از زلزله بم از سال 1382 لزوم ایجاد شبکه ایستگاه‌های دائمی ژئودینامیک را مطرح و آنها را ایجاد کرد؛ گفت: «در حال حاضر شبکه GNSS این سازمان با 145 ایستگاه در بسیاری از مناطق نظیر منطقه مکران که از لحاظ زمین شناختی دارای اهمیت است و مناطق مرزی، همچنان با کمبود ایستگاه مواجه است».
 
تجارب مشترک دو سازمان نقشه‌برداری کشور و سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح
سعادت به نمونه‌ای از پردازش‌های سال قبل سازمان نقشه‌برداری کشور در منطقه تهران شامل ایستگاه‌های دائم و شبکه دوره‌ای اشاره کرد و افزود: «به دلیل کمبود تجهیزات، برنامه‌ریزی اندازه‌گیری دوره‌ای داشتیم. اگر این ایستگاه‌های دوره‌ای نیز به ایستگاه‌های دائم اندازه‌گیری تغییر کنند در موضوع آنالیز و مدل‌سازی دقیق‌تر بسیار موثر خواهد بود. متاسفانه در شهر تهران با وجود گسل‌های پنهان و خطرات بالقوه‌ای که وجود دارد تنها یک ایستگاه دائم داریم. به عنوان نمونه در پایش و مدل‌سازی زلزله کرمانشاه، فاصله نزدیک‌ترین ایستگاه سازمان تا کانون زلزله 110 کیلومتر بود. واضح است که با ایستگاههای نزدیک‌تر می‌توان دقت آنالیز چنین اطلاعاتی را افزایش داد. اطلاعات این ایستگاه‌ها در حوزه زلزله به این دلیل مهم است که با آنالیز مشاهدات ایستگاه‌های دائم تغییرات فشار و کرنش پوسته زمین، به دست می آید که می‌تواند پیش نشانگرهایی برای زلزله‌شناسی در اختیار متخصصان قرار دهد».
 
مدیرکل ژئودزی و نقشه‌برداری زمینی سازمان نقشه‌برداری کشور استفاده از اطلاعات ایستگاه‌های دائمی ژئودینامیک در حوزه فرونشست را اثرگذار برشمرد و از ارائه نرخ دقیق فرونشست مناطق مختلفی که دارای ایستگاه‌های GNSS هستند خبر داد و خاطرنشان کرد: «تجربه سازمان نقشه‌برداری کشور در زمینه ایجاد، جمع‌آوری و پردازش داده‌های شبکه ژئودینامیک که به صورت نرم‌افزاری و سخت افزاری است می تواند در اختیار سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح قرار بگیرد».
 
به گفته دکتر سعادت با فرض ارسال اطلاعات تا فاصله 35 کیلومتر در این شبکه، ایستگاه‌های موجود پوشش کمی دارند و در صورت برنامه‌ریزی برای پوشش کامل مناطق کشور لازم است تعداد 421 ایستگاه به ‌شبکه دائمی ایستگاه‌های ژئودینامیک اضافه شود.

وی در این‌باره اظهار داشت: «برای طراحی شبکه‌های جدید باید به وضع موجود توجه شود اما متاسفانه این موضوع در طراحی و ایجاد شبکه سازمان ثبت اسناد و املاک کشور در نظر گرفته نشده است و در بعضی نقاط فاصله ایستگاه‌های سازمان نقشه‌برداری کشور و سازمان ثبت در حدود 200 متر است که این موضوع موجب اتلاف منابع کشور و موازی کاری شده است. این در حالی  است که شناسنامه ایستگاه‌ها و وجود انسجام در اطلاعات FRAME ملی بسیار قابل توجه است و از اطلاعات سازمان جغرافیایی می‌توان در ارتقاء و بروز رسانی این FRAME  استفاده کرد».

سعادت در خاتمه مشارکت دوسازمان را در کاهش حجم عملیات و هزینه‌ها و جلوگیری از تداخل فعالیت‌ها موثر عنوان کرد.

جزئیاتی از تفاهم‌نامه دو سازمان
ماده 1 تفاهم‌نامه مذکور به موضوع این تفاهم‌نامه اشاره دارد که عبارت است از «گسترش همکاری­ها و تبادل داده و اطلاعات مربوط به ایستگاه­های دایمی GNSS در کل کشور». محورهای این تفاهم نامه در ماده 2 به این شرح، تشریح شده‌اند: «استفاده مطلوب از ظرفیت­ها و قابلیت­های طرفین برای ایجاد لینک ارتباطی مناسب و برخط به منظور ارسال مستقیم داده­ها­ی خام و پردازش شده ایستگاه­های دایمی GNSS سازمان نقشه­برداری و سازمان جغرافیایی برای مرکز پردازش دو سازمان و همچنین انتقال تجربیات طرفین در خصوص پردازش و تفسیر داده­ها» و «مشارکت و همکاری در برگزاری نشست­ها و کارگاه­های تخصصی و فراهم نمودن امکان بازدید­های علمی از مراکز و تاسیسات علمی،  پژوهشی،  پردازش و تفسیر داده‌ها برای طرفین؛ در راستای موضوع این تفاهم‌نامه الحاقی»

مدت اجرای این تفاهم­نامه الحاقی از زمان امضاء طرفین، سه سال شمسی است و تقاضای عدم تمدید باید حداقل سه ماه قبل به صورت کتبی اعلام گردد. البته در صورت توافق طرفین، ادامه این همکاری به صورت کتبی با تمدید تفاهم‌نامه اصلی، قابل تمدید است.

این تفاهم­نامه موجد هیچ­گونه تعهد مالی برای هیچ یک از طرفین نبوده؛ لیکن چنانچه در اجرای مفاد آن، هزینه­ای برای طرفین ایجاد شود، در قالب عقد قرارداد جداگانه­اي برابر مقررات، اقدام خواهد شد.

گفتنی است به منظور تحقق همکاری‌­های فوق­الذکر، طرفین متعهد می‌­شوند پس از تکمیل امضا­ی این تفاهم‌نامه الحاقی، در اسرع وقت نمایندگان تام­الاختیار خود را برای پیگیری و اجرای آن تعیین و کتباً به یکدیگر معرفی نمايند. هرگونه تکثیر، ارائه و فروش محصولات، اطلاعات، منابع و گزارشات و سایر دستاوردهای حاصل از داده­های طرف مقابل، می­بایست فقط با توافق و تعامل و تحت نظارت طرف دیگر امکان‌پذیر گردد. طرفین، مجاز به تصمیم­گیری درخصوص نحوه انتشار داده‌ها و نتایج داده‌های مربوط به خود، بصورت مستقل، می‌باشند. لذا این تفاهم‌نامه، هیچ محدودیتی را برای طرفین در این راستاایجاد نمی‌کند. کلیه محصولات، منابع و اطلاعات احصاء شده ناشی از داده‌های مشترک طرفین از نظر مالکیت معنوی متعلق به طرفین می­باشد.

مجری این تفاهم­نامه الحاقی، اداره‌کل ژئودزی و نقشه‌برداری زمینی از طرف سازمان نقشه­‌برداری ­و گروه ژئودزی و ژئودینامیک از طرف سازمان جغرافیایی می‌باشند.
 
تنظیم کننده : مریم صادقی
نام شما
آدرس ايميل شما