تاریخ انتشارپنجشنبه ۲۹ فروردين ۱۳۹۸ ساعت ۱۷:۱۸
کد مطلب : ۳۰۳
مهدی زارع:

سیل اخیر 4 میلیارد دلار خسارت به كشور زده است/حدود 2 میلیون نفر از سیل فروردین 98 مستقیما آسیب دیده اند

مدیر گروه زلزله شناسی پژوهشگاه بین المللی زلزله بر اساس برآوردهای شخصی خود عنوان کرد که حدود 2 میلیون نفر از سیل فروردین 98 مستقیما آسیب دیده اند و این سیل، خسارت 4 میلیارد دلاری به کشور زده است.
سیل اخیر 4 میلیارد دلار خسارت به كشور زده است/حدود 2 میلیون نفر از سیل فروردین 98 مستقیما آسیب دیده اند
plusresetminus
۰
به گزارش روابط عمومی سازمان نقشه برداری کشور، دکتر مهدی زارع  در نشست تخصصی «مدیریت سیلاب و داده‏های مکانی» که از سوی سازمان نقشه برداری کشور برگزار شد، با اشاره به اینکه 25  الی 26 استان ایران درگیر سیل شده و بیشترین آسیب‎ها هم به استان گلستان، لرستان و خوزستان رسید، گفت: به نظرم نزدیک به 4 میلیارد دلار خسارت به ایران وارد شده و حدود 1.5 میلیارد دلار از این خسارت به بخش کشاورزی ما بوده است.
وی با اشاره به آماری که مدیریت منابع آب ایران ارائه داده است، ادامه داد: به نسبت دوره مشابه سال گذشته، میزان بارش تقریبا 3 برابر شده بود که عمده آن هم مربوط به 4 هفته اخیر است. یعنی از اول مهر 97 لغایت امروز 27 فروردین ماه، در این 4 هفته اخیر بیشترین بارش را داشته‎ایم و 484 میلیارد متر مکعب باران باریده است.
به گفته وی، در 25 استان تحت تاثیر سیل در کل کشور، حدود 16 میلیون و 300 هزار نفر تحت تاثیر این اتفاق قرار گرفته اند. برآورد من این است که حدود 2 میلیون نفر نیز مستقیما آسیب دیدند. سیل اخیر برعکس زلزله‎های پیشین تعداد کشته های کمتری داشت. اگرچه در سیل تلفات انسانی کمتر است ولی زیرساخت ها را از بین می‎برد و انسان ها را بی خانمان می کند.
 مدیر گروه زلزله شناسی پژوهشگاه بین المللی زلزله خاطرنشان کرد: با مدیر بحران استان لرستان صحبتی داشتم، جالب است بدانید که استان لرستان با 77 پل تاریخی، بیشترین پل های تاریخی کل فلات ایران را دارد. از این 77 پل تاریخی فقط یکی از پایه های پل کشکان آسیب دیده و پل دختر هم تخریب شده است که البته این تخریب به دلیل دخالت عوامل انسانی و دستکاری آن بوده است. در واقع از تمام پل هایی که از دوره هخامنشی تا دوره ساسانی در لرستان ساخته شده، می توانیم بگوییم که غیر از این 2 استثنا، حداقل 75 پل سالم هستند.
ولی تقریبا همه پل هایی که درحدود 20 سال گذشته ساخته شده اند، یا به کلی از بین رفته اند و یا آسیب های جدی دیده اند. این استاد دانشگاه با بیان اینکه سرزمین ایران یکی از اولین تمدن های هیدرولیکی دنیاست و قدر مسلم اولین تمدن مدیریت آب در تاریخ را دارد که در دایره المعارف بیریتانیا رهم به آن اشاره شده است؛ افزود: به نظر می‌اید نیاکان ما مسئله آب و طبیعت را می فهمیدند و می دانستند چگونه با آن برخورد کنند. یک نمونه‎اش همین تکنولوژی پل سازی آنهاست. استانی که این همه کوهستان دارد؛ اینگونه برایش تدبیر کرده بودند.
مدیر گروه زلزله شناسی پژوهشگاه بین المللی زلزله با بیان اینکه در خصوص زمین شناسی سیل، به فاکتورهای مختلفی از جنله کار بری زمین، شرایط زمین شناسی، نوع خاک، وضعیت نفوذ پذیری سطحی و ... پرداخته می شود، تصریح کرد: بررسی آنچه که در گرگان، استان گلستان و دشت خوزستان رخ داده، حاکی از دو نکته است. یکی «پوشش آبرفتی و خاک سطحی» (water debi ) است و دیگری مسئله «خشکسالی» است. مسئله خشکسالی منجر به ایجاد زمین کمتر نفوذ پذیر می شود. به همین دلیل با وجود این مقدار زیاد بارش، حدود 90 الی 95 درصد آن به شکل آب روان حرکت کرده و حدود 5 الی 10 در صد آن در زمین نفوذ کرده است. مساله سیلاب ها هم به نوعی تحت تاثیر همین موضوع رخ داد. البته بعضی از منتقدین سدسازی معتقد هستند که خود سدسازی هم باز به نوعی  منجر به تحریک وقوع سیلاب ها شده بودند.
زارع که می گفت در استان خوزستان و در بخش هایی از گلستان دچار regional flood شدیم، افزود: در شیراز flash flood یا سیلاب ناگهانی را تجربه کردیم که سیلاب ناشی از شکست خاکریز بود. در مورد شهر تهران بویژه با توجه به دستکاری هایی که در دامنه های شمال تهران اتفاق افتاده است، باید بگویم که شهر تهران در مقابلflow flood  و  debris flood یعنی سیل واریزه ای و سیل جریانی، بسیار آسیب پذیر است. البته در مورد سیلاب های ناگهانی با توجه به سیستم رصدی که شهرداری تهران درست کرده است، به نظر می‎اید که تا حد زیادی می توانند رفع
مشکل کنند؛ کمااینکه در ایام نوروز هم دیدیم خوشبختانه مشکلی پیش نیامد.
وی هشدار داد که باید به این مساله اندیشیده شود؛ چرا که با دستکاری هایی که در طبیعت اتفاق افتاده ما در معرض debris flood و آسیب جدی ای خواهیم بود. جمعیت تحت تاثیر debris flood در تهران در حدود 2.5 میلیون نفر است .
مدیر گروه زلزله شناسی پژوهشگاه بین المللی زلزله با بیان اینکه وزارت نیرو در مورد حریم رودخانه ها هم قانون دارد و هم آیین نامه، گفت: بر اساس این آیین نامه از 1 تا 20 متر را توصیه می کنند که ساخت و سازی صورت نگیرد.  همچنین رودخانه هایی که آب شرب را تامین می کنند؛ حریم 150 متری دارند. اما در بسیاری از موارد این حریم‎ها در نظر گرفته نشده و به شیوه های مختلف این قانون دور زده شده است.
وی با اشاره به اینکه در ایران سمانه هشدار سریع نداریم و سازمان نقشه برداری کشور در این زمینه می تواند کمک بسیار مهمی بکند، گفت: بسیاری از کشورهای در حال توسعه مثل اندونزی، مالزی، ترکیه ، رومانی سامانه هشدار سریع را برای سوانحی که در معرضش هستند راه اندازی کردند ولی ما هنوز این را نداریم.
این استاد دانشگاه در پاسخ به اینکه «آیا باران سنگین می‎تواند باعث تحریک رخداد زلزله شود؟،» گفت: در مورد زلزله های کوچک، جواب بله است. زلزله های کمتر از 2.5 ریشتر در اروپا و در آمریکا رخ داده است. اما در مورد زلزله های شدید بحث است، کما اینکه گفته می شود اگر حدود 5 برابر متوسط بارش ناگهانی در یک بازه زمانی کوتاه ببارد حتی باید منتظر زلزله های شدید بود. البته بعضی از  seismologist ها با این نظر مخالفند ولی بعضی ها هم در خود آمریکا با این قضیه موافق هستند. در مورد اینکه سیلاب اخیر ایران می تواند موجب تحریک زلزله شود؛ بحث هایی شده است.
وی در ادامه تصویر هتلی را نشان داد که با مجوز 7 طبقه بین روستای امین آباد و رودک در لواسان، یعنی در حریم رودخانه جاجرود احداث شده و به 13 طبقه افزایش ارتفاع داده است. آب رودخانه جاجرود، پشت سد لتیان یعنی همان سدی که آب شرب تهران را تامین می کند، جمع می شود.
با احداث این ساختمان های بزرگ در چنین محل هایی در حقیقت بحران آفرینی  می کنیم.
زارع همچنین گفت: یکی از عوامل وقوع سیلاب های مکرر و شدید، مسئله تغییر اقلیم و گرم شدن زمین است. برای این منظور پیشنهاداتی را برای شهر تهران آماده کردیم.
وی با انتقاد از عملکرد ستاد مدیریت بحران که به گفته بهنام سعیدی معاون این ستاد در همین نشست «دارای فرماندهی واحد است»؛ گفت: هنوز ما ندیدم که تیم مدیریت بحران ، برنامه راهبردی داشته باشد. وقتی برنامه راهبردی وجود ندارد، عملا هرچه پیش آید، خوش آید یا بد آید، عمل می شود.
به گفته وی، سازمانی همچون سازمان مدیریت بحران باید بیشتر وقتش را بر روی پیشگیری بگذارد و در تیم مدیریت بحران، برنامه راهبردی داشته باشد. در گام بعد action plan داشته باشند و دست آخر به یادگیری مداوم و برگزاری جلسات warning meeting ،  بپردازد. یعنی هر روز 8 صبح جمع شوند، گزارش ها را بررسی کنند و بعد سازمان دهی مجدد نمایند و همین طور کار را ادامه دهند. تا روزی که یاد نگیریم به صورت تیمی با نظرات مشابه باهمدیگر کار کنیم، کار پیش نخواهد رفت.
مدیر گروه زلزله شناسی پژوهشگاه بین المللی زلزله با بیان اینکه برخی مدیران وزارت نیرو اعلام کرده بودند که «2.5 میلیادرد دلار از سیل اخیر، سود کسب کرده‎ایم چرا که سدهایمان همگی پر شدند»؛ گفت: کسی که عضو تیم مدیریت بحران است، باید در مورد مدیریت بحران فکر کند نه چنین چیزی! یکی از وظایف فرمانده، command and control  است که اعضای تیم مدیریت بحران را هم فکر کند. یعنی اگر عضوی متفاوت می اندیشد، عضو دیگری را جایگزین او کند. نه اینکه مثلا مجموعه اعضایی از سازمان اورژانس کشور، هلال احمر و نقشه برداری به دنبال این باشند که چطور آسیب‎ها را کم کنند؛ اما یک نفر با این دیدگاه نشسته باشد که خیلی هم بد نیست این  بارندگی ها و سدها پر می شوند و مثلا خاک خوزستان حاصلخیز می شود و کشاورزی هم مثلا در 10 سال آینده بهتر می شود! اعضای تیم مدیریت بحران که یک تیم هستند و یک فرمانده دارد نه فرمانده های  متعدد و مختلف در روزهای مختلف، باید همه هم ذهن باشند.
 
نام شما
آدرس ايميل شما